دین از جمله مفاهیم و واقعیتهای زندگی بشر در طول تاریخ است که همواره نقش مهمی را در زندگی افراد و جوامع ایفا کرده است. نقش آفرینی دین در عرصه حیات فردی و اجتماعی ملتها، هر چند متناسب با شرایط، اقتضاها و ضرورتهای تاریخی، فرهنگی، اقتصادی و… متفاوت بوده است؛ اما در مجموع حتی دین ناباوران نیز ناگزیرند بپذیرند که عنصر دین بخش عظیمی از زندگی انسانها را تحت تأثیر خود داشته است. با این وجود، در دو ـ سه قرن اخیر نشانه هایی پدیدار شد که حکایت از حرکت رو به افول دین در ساحت زندگی انسان داشت و تحلیل گران مسائل اجتماعی و نظریه پردازان مباحث علوم انسانی ـ برخی مشتاقانه و گروهی دردمندانه ـ عصر ایمان را سپری شده تلقی کرده، برخی نوید و گروهی هشدار دادند که از این پس، خدا، ایمان، ادیان و باورهای دینی، نقش عمده و درخور اهمیتی را در زندگی انسانها و جوامع بر عهده نخواهند داشت، بلکه دانش تجربی و یافته ها و روشهای نوین علمی برای بشر تعیین خواهد کرد که چگونه بیندیشند و چگونه زندگی کنند. این خوش باوری و این نگرانی در حیطه محاسبات بشری، بسیار طبیعی می نمود؛ اما دو معیار و داور دیگر وجود داشت که به هر دلیل در این داوری تاریخی به مشورت و&#۸۲۳۰;